N 340 - N48 Zwolle-Ommen

4.7 Waterparagraaf

4.7.1 Inleiding

Om Nederland veilig en aantrekkelijk te houden is het nodig om bij ruimtelijke planvorming voldoende rekening te houden met de waterhuishouding. Daarom is in het Nationaal Bestuursakkoord Water afgesproken om het watertoetsproces te doorlopen bij alle ruimtelijke plannen en besluiten van rijk, provincies en gemeenten. De watertoets betekent dat vroegtijdig afstemming plaatsvindt tussen het waterschap en het initiatiefnemende overheidsorgaan. In deze waterparagraaf zijn de volgende aspecten van belang:

• grondwater;
• het oppervlaktewatersysteem;
• afwatering vanaf de weg en waterberging;
• ecologie;
• overstromingsrisico.

Op deze aspecten wordt hieronder nader ingegaan. Het volledige waterhuishoudingsplan, waar onderstaande tekst een samengevatte weergave van is, is opgenomen in bijlage 10.

4.7.2 Grondwater

De N 340/N48 moet voldoende drooglegging hebben, zodat het weglichaam zich niet 'volzuigt' met water en stabiel blijft. Daarom realiseert de provincie langs de gehele nieuwe weg een ontwateringsdiepte van minimaal één meter beneden wegpeil.

Om verdroging van het omringende landschap te voorkomen wordt nergens langs het tracé van de N 340/N48 drainage of een verlaging van de grondwaterstand toegepast.

Tussen de aansluiting met de A28 en de kruising met de Ankummerdijk is de grondwaterstand hoger. Om ook hier voldoende drooglegging te bereiken, zal het wegcunet (de aardebaan waarop de weg ligt) ongeveer één meter hoger komen te liggen dan het omliggende maaiveld.

Langs de bestaande N 340 tussen de Ankummerdijk en knooppunt Varsen en de N48 tussen knooppunt Varsen en aansluiting Arriërveld is de ontwateringsdiepte reeds voldoende, en is ophoging van de weg niet aan de orde.

De N 340/N48 doorsnijdt twee grondwaterbeschermingsgebieden (het tracé loopt langs de randen van deze gebieden). Het betreft de gebieden 'Vechterweerd', nabij de gemeentegrens Zwolle-Dalfsen, en 'Witharen', nabij aansluiting Arriërveld (zie afbeelding 4.3.). In grondwaterbeschermingsgebieden vindt drinkwaterwinning plaats. Daarom heeft de bescherming van de grondwaterkwaliteit in deze gebieden een hoge prioriteit. De N 340/N48 wordt binnen deze gebieden daarom zodanig aangelegd dat het van de weg afstromende water niet in de bodem terecht komt. Het water wordt opgevangen met bermpassages die zijn voorzien van teelaarde.

Afbeelding 4.3. Het tracé van de N 340/N48 raakt twee grondwaterbeschermingsgebieden

4.7.3 Oppervlaktewatersysteem

De nieuwe N 340/N48 kruist een groot aantal waterlopen. Om de afwatering van regenwater goed te laten verlopen is het noodzakelijk om deze kruisingen zo vorm te geven dat de nieuwe weg deze afwatering niet belemmert.

De N 340/N48 ligt in het stroomgebied Vecht - Zwarte Water. In dit stroomgebied komen diverse grotere watergangen voor, zoals de Vecht, De Stouwe, het Ommerkanaal en De Groote Grift. Daarnaast kruist de N 340/N48 een aantal kleinere watergangen.

Het waterschap Groot Salland hanteert bij alle ruimtelijke projecten het principe vasthouden-bergen-afvoeren. Dit betekent dat grote regenbuien niet mogen leiden tot wateroverlast. De N 340/N48 loopt door een overwegend agrarisch landschap met een grote bergingscapaciteit. Daarom is het waterschap van oordeel dat de bergingscapaciteit binnen het plan gewaarborgd is als langs de gehele N 340/N48 parallelle watergangen met minimaal dezelfde capaciteit als de huidige parallelle watergangen komen te liggen. De provincie heeft deze principes overgenomen bij het ontwerp van de nieuwe N 340/N48. Dit houdt concreet het volgende in:

• alle watergangen, voor zover die in beheer zijn bij het waterschap, kruisen de N 340/N48 door middel van een duiker;
• in de laagst gelegen tracégedeelten, oftewel het tracé tussen Zwolle en de kruising met de Ankummerdijk (zie afbeelding 4.4, deel A.), wordt de weg voorzien van een bermpassage met een reguliere watergang. De bermpassage is een wegberm die in staat is grote hoeveelheden regenwater in een geleidelijk tempo af te voeren naar de parallelle watergang;
• de bermpassages worden op de in grondwaterbeschermingsgebieden gelegen tracégedeelten voorzien van een teelaardelaag. Deze laag zorgt er voor dat verontreinigingen niet in diepere bodemlagen terecht komen.

Afbeelding 4.4. Afwateringsprincipes langs de N 340/N48

4.7.4 Ecologie

Door Ecogroen is onderzoek gedaan naar het voorkomen van de grote modderkruiper en de poelkikker in de omgeving van het plangebied. Hieruit blijkt dat biotopen van de grote modderkruiper voorkomen in het gebied tussen de spoorverbinding Zwolle-Meppel en de Ankummerdijk. De poelkikker is op vier locaties langs de N 340 aangetroffen. Bij het uitwerken van het wegontwerp is nagegaan of de leefgebieden van deze diersoorten gespaard kunnen blijven. Indien leefgebied wordt aangetast, dan zijn hier compensatiemaatregelen voor uitgewerkt.

Ter compensatie zijn de volgende maatregelen opgenomen:

• tussen de spoorverbinding Zwolle-Meppel en de aansluiting Ankummerdijk worden onder de N 340 tien ecoduikers aangelegd voor het behouden van de migratiemogelijkheden van de grote modderkruiper;

• ter plaatse van de ecoduikers wordt langs de bermsloot rekening gehouden met een “bermplas” zone. Hiermee wordt als het ware een stapsteen gecreëerd voor migratie via de duiker;
• ter compensatie van leefgebied van de poelkikker worden twee nieuwe poelen aangelegd.

4.7.5 Waterkeringen

De Vechtdijken van Zwolle tot Ommen vormen een primaire waterkering met een beschermingsniveau van 1:1.250. Dit betekent dat de kering zodanig moet zijn ontworpen dat deze slechts 1 maal in 1.250 jaar overstroomt. Ter hoogte van de kruising met De Stouwe ligt de N 340 over een afstand van enkele honderden meters op de Vechtdijk. De hoogte van de weg is hier voldoende voor de Vechtdijk voor zowel de bestaande situatie als voor de toekomst.

4.7.6 Overstromingsrisico

De provincie Overijssel verplicht alle projectinitiatieven in een gebied waarbinnen sprake is van een risico op overstroming om een overstromingsrisicoparagraaf op te nemen in een ruimtelijk plan. Het traject N 340/N48 ligt in gebieden waarbinnen sprake is van een risico op overstroming. Om die reden is deze paragraaf opgenomen. De overstromingsrisicoparagraaf moet inzicht geven in de risico's bij overstroming en de maatregelen en voorzieningen die worden getroffen om deze risico's te voorkomen dan wel te beperken.

Hoogwater wordt in de benedenloop van de IJssel en de Vecht bepaald door twee factoren: hoge rivierafvoeren en hoge waterstanden in het IJsselmeer. Bij hoogwater in de Vecht bestaat het risico dat het gebied waarin de N 340/N48 ligt, in oostelijke richting vanuit het Zwarte Water overstroomt (zie de provinciale risicokaart). De N 340 ligt in deze risicozone binnen dijkring 9: Vollenhove, een gebied dat bij overstroming "langzaam en ondiep onderloopt". Het plangebied van de N 340/N48 kan vanuit het westen tot aan de Ankummerdijk onderlopen met een overstromingsdiepte van maximaal 0,8 tot 2,0 meter (zie afbeelding 4.5.).

Afbeelding 4.5. Overstromingsdiepte bij het falen van dijkring 9 (met globale ligging N 340)

De aanleg van de N 340/N48 heeft bij eventuele overstromingen van de Vecht en de hierop toegesneden rampenbeheersing voornamelijk positieve gevolgen.

Zowel de bestaande N 340 als de nieuwe N 340 blijken droog te blijven bij een overstroming in het gebied tussen de aansluiting met de A28 en de kruising met de Ankummerdijk. Bij een overstroming komt de grond aan weerszijden van de weg onder water te staan. Het nieuwe, verhoogde tracé van de N 340 tussen de A28 en de Ankummerdijk kan hierbij benut worden als evacuatieroute.

De aanleg van een fietstunnel onder het spoor leidt er toe dat ook het plangebied ten oosten van de spoorlijn Zwolle - Meppel gedeeltelijk zal kunnen overstromen als geen aanvullende maatregelen worden getroffen. Bij de uitwerking van het kunstwerk en toegangspaden zal de provincie hiertoe specifieke maatregelen (zoals het aanbrengen van schotbalksponningen of lokale terreinverhogingen in toegangspad) verwerken.

4.7.7 Watertoets

De waterschappen Groot Salland en Velt en Vecht hebben ingestemd met de gemaakte keuzen ten aanzien van de waterhuishouding (zie bijlage 10). Hiermee is de verplichte watertoets met succes doorlopen. De reactie van waterschappen Groot Salland en Velt en Vecht heeft betrekking op een viertal aspecten, waar onderstaand op ingegaan wordt:

• inhoudelijk verschilt de waterparagraaf uit onderhavige toelichting bij het Provinciaal Inpassingsplan niet met de waterparagraaf uit het waterhuishoudingsplan;
• de wens van het Waterschap Groot Salland om ter hoogte van De Bese een 20 meter brede strook te reserveren voor de realisatie van een watergang, zodat het bestaande oppervlaktewatersysteem ten noorden van de N 340 (stroomgebied Streukelerzijl) in de toekomst kan worden afgekoppeld richting de Vecht, is gehonoreerd;
• op het kaartmateriaal behorend tot het waterhuishoudingsplan is het ontbrekende inlaatgemaal opgenomen.

Het waterhuishoudingsplan (bijlage 10) is geactualiseerd naar aanleiding van de doorgevoerde wijzigingen in wegontwerp bij onder meer knooppunt Varsen, aansluiting Arriërveld en overige aanpassingen in het wegontwerp (zie paragraaf 7.4.2. aangaande de wijzigingen in hoofdstuk 3, waaronder de wijziging in het wegontwerp ter plaatse van de zuidzijde van de aansluiting Maneweg).