| Plan: | N 340 - N48 Zwolle-Ommen |
|---|---|
| Status: | vastgesteld |
| Plantype: | inpassingsplan |
| IMRO-idn: | NL.IMRO.9923.PIPN340-va01 |
In Nederland is de natuurbescherming geregeld in enerzijds de bescherming van gebieden (Natuurbeschermingswet '98, Ecologische hoofdstructuur (Nota Ruimte) en provinciale programma's) en anderzijds de bescherming van soorten (Flora- en faunawet). Hieronder worden deze wettelijke kaders toegelicht.
Natuurbeschermingswet 1998
De Natuurbeschermingswet 1998 (Nbwet '98) biedt de juridische basis voor de aanwijzing van te beschermen gebieden (Natura 2000 en Beschermde Natuurmonumenten). Internationale verplichtingen uit de Vogelrichtlijn (VR) en Habitatrichtlijn (HR), maar ook verdragen zoals het Verdrag van Ramsar (Wetlands) zijn hiermee in nationale regelgeving verankerd. De Nbwet '98 is, na een aanpassing in 2005, op 1 februari 2009 nogmaals gewijzigd. Sindsdien zijn de bepalingen vanuit de Europese VR en HR strikt in de Nbwet '98 verwerkt. Alle gebieden die vallen onder de werkingskracht van VR of de HR heten tegenwoordig Natura 2000-gebieden.
Alle Natura 2000-gebieden kennen zogenaamde instandhoudingsdoelstellingen. De instandhoudingsdoelstellingen beschrijven de natuurdoelen die binnen een Natura 2000-gebied behaald moeten worden, zoals het behoud van broedgebieden voor weidevogels of het behoud van populaties zeldzame soorten. Het tracé N 340/N48 ligt nabij de Natura 2000-gebieden “Zwarte Water en Vecht” en “Vecht- en Beneden Reggegebied” en de Beschermde Natuurmonumenten "Junner en Arriër Koeland" en "de Stekkenkamp".
De provincie heeft in een passende beoordeling onderzocht of de N 340/N48 leidt tot aantasting van de instandhoudingsdoelstellingen van de nabijgelegen Natura 2000-gebieden. Daarnaast is bekeken in hoeverre de N 340/N48 negatieve effecten kan hebben op de waarden van de omliggende Beschermde Natuurmonumenten.
Ecologische Hoofdstructuur
In de Nota Ruimte is een aantal uitwerkingen van ruimtelijke afwegingskaders voor de EHS aangekondigd. De EHS beoogt de realisatie van een samenhangend netwerk van natuurgebieden. Door natuur te verbinden, blijft diversiteit behouden en verkleint de kans op uitsterven van soorten. Het streven is om in Nederland in 2020 meer dan 750.000 hectare aan EHS-gebieden te hebben. Het grootste deel daarvan zijn bestaande bossen en natuurgebieden. Daarbij komen nog de ruim zes miljoen hectare natte natuur: meren, rivieren en de Nederlandse delen van de Noord- en Waddenzee. Een gebied kan tegelijk een Natura 2000-gebied zijn en onderdeel zijn van de EHS. Als er sprake zou zijn van tegenstrijdige eisen, dan is het Natura 2000-beschermingsregime leidend.
De bescherming van de EHS vindt plaats door het zogenaamde 'nee, tenzij-regime' afkomstig uit de Nota Ruimte. Dit betekent dat nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen binnen de EHS niet mogelijk zijn als daarmee de wezenlijke kenmerken of waarden van het gebied significant worden aangetast, tenzij er geen reële alternatieven zijn en er sprake is van redenen van groot openbaar belang. In dat geval moet het verlies aan EHS wel gecompenseerd te worden. In het algemeen geldt dat er geen bestemmingswijzigingen mogelijk zijn als die de wezenlijke kenmerken en waarden van de EHS significant aantast.
In de Omgevingsvisie, de Omgevingsverordening en het Natuurgebiedsplan van de provincie Overijssel worden de eisen rondom de EHS nader ingevuld. In het Natuurgebiedsplan Overijssel wordt nader uitwerking gegeven aan de begrenzing van de beheersgebieden en de nieuw te ontwikkelen natuurgebieden in Overijssel ter realisatie van de EHS en de natuurdoelen buiten de EHS.
De aanleg van de N 340/N48 valt binnen de regio Noordoost Overijssel. Deze regio heeft de volgende doelen:
De Omgevingsvisie Overijssel stelt daarnaast dat versnippering en verstoring van de EHS voorkomen moet worden, door uitbreidingen van infrastructuur zoveel mogelijk te bundelen met infrastructuur. In het kader van de realisatie EHS en de leefgebiedenbenadering wil de provincie Overijssel faunaslachtoffers voorkomen en de samenhang van natuurgebieden bewaren. Daarnaast heeft het opheffen van infrastructurele barrières in de EHS prioriteit.
Het voorkeursalternatief voor de inrichting van de nieuwe N 340/N48 voldoet aan bovengenoemde uitgangspunten. In de plannen zijn twee ecoducten en meerdere kleinere faunapassages (zie bijlage 13) opgenomen, waardoor de provincie Overijssel bestaande infrastructurele barrières in de EHS opheft. Bovendien wordt bij dit inpassingsplan uitvoering gegeven aan het provinciaal compensatiebeleid (zie hierna).
Flora- en faunawet
De bescherming van soorten is in Nederland geïmplementeerd in de Flora- en faunawet (Ffw). Op grond van de Ffw is een groot aantal dier- en plantensoorten aangewezen als beschermde inheemse soort. Ten aanzien van de beschermde inheemse diersoorten kent de Ffw een verbod op het verontrusten, vangen en doden van soorten en het verstoren, vernielen en beschadigen van hun nesten, voortplantings-, rust- en verblijfplaatsen (artikel 9 tot en met 12). Ten aanzien van de beschermde inheemse plantensoorten geldt een verbod op het plukken en anderszins beschadigen (artikel 8).
Voor alle soorten (beschermd en onbeschermd) kent de Ffw een zorgplicht. De zorgplicht houdt in dat iedereen voldoende zorg in acht moet nemen voor alle in het wild voorkomende dieren en planten en hun leefomgeving. Dit is een algemene fatsoenseis die voor iedereen geldt en verder gaat dan de beschermde plant- en diersoorten.
De beschermde dier- en plantensoorten, die zijn opgenomen in de Ffw, zijn verdeeld in verschillende beschermingsregimes. Hoe zeldzamer of kwetsbaarder de populaties van bepaalde soorten zijn, des te strenger dit beschermingsregime. Voor het verstoren of doden van soorten die vallen onder het zwaarste beschermingsregime is altijd een ontheffing op grond van de Flora- en faunawet noodzakelijk. Voor middelzwaar beschermde soorten is het aanvragen van een ontheffing niet altijd nodig, in veel gevallen kan werken conform een door de minister van EL&I goedgekeurde gedragscode een ontheffingsaanvraag voorkomen. Het aanvragen van een ontheffing voor het verstoren van broedende vogels of hun nesten is in principe niet mogelijk. Er is immers altijd een alternatief, namelijk werken buiten het broedseizoen.
De nieuwe N 340/N48 is getoetst aan de hand van de bovenstaande kaders. Deze worden hierna afzonderlijk besproken.
In het kader van de Planstudie BesluitMER N 340/N48 is een passende beoordeling uitgevoerd. Tijdens het uitvoeren van deze passende beoordeling is onderzocht of de aanleg van de N 340/N48 leidt tot significant negatieve effecten op de nabijgelegen Natura 2000-gebieden “Zwarte Water en Vecht” en “Vecht- en Beneden Reggegebied”. Uit de passende beoordeling is gebleken dat:
Het is daarmee uitgesloten dat de realisatie van de N 340/N48 leidt tot significant negatieve effecten ten aanzien van de natuurlijke kenmerken en waarden van de Natura 2000-gebieden “Zwarte Water en Vecht” en “Vecht- en Beneden Reggegebied” en de nabije Beschermde Natuurmonumenten. Vergunningverlening in het kader van de Nbwet '98 is op grond daarvan ook voorzienbaar. Bij de vergunningaanvraag zal bovendien - zoals voorgeschreven - een berekening ex artikel 19 kd van de Nbwet '98 worden gevoegd, waarbij rekening zal worden gehouden met de uitspraak van de Raad van State van 25 april 2012 (zaaknummers 201105573/1/A4 en 201105587/1/A4). De effecten van stikstofdepositie op de kwalificerende vogelsoorten dient, gelet op de uitspraak van Raad van State van 7 september 2011 (zaaknummer. 201003301/1/R2) aan de hand van artikel 19d van de Natuurbeschermingswet te worden beoordeeld, omdat dit gebied op 24 maart 2000 als Vogelrichtlijngebied is aangewezen. Alleen het deel van het Natura2000-gebied ten noorden van de A28 is aangewezen als Vogelrichtlijngebied. Het invloedsgebied van stikstofdepositie vanaf de N 340 is drie kilometer. De in paragraaf 5.5.6 van de Passende Beoordeling genoemde voor verzuring gevoelige kwalificerende soorten komen in dit invloedsgebied niet voor (zie afbeelding 5.10 van de Passende Beoordeling).
In de Planstudie BesluitMER N 340/N48 is onderzocht of de aanleg van de nieuwe N 340/N48 leidt tot aantasting van de Ecologische Hoofdstructuur (EHS), door doorsnijding, verdrogingseffecten, verstoring door geluid of veranderingen in de mate van stikstofdepositie. De provincie heeft in het kader van de Structuurvisie N 340/N48 (14 oktober 2009 vastgesteld door Provinciale Staten) de verschillende belangen bij de tracékeuze afgewogen waaronder de belangen van de EHS.
Vanaf de aansluiting met de A28 tot aan Oudleusen is langs het gehele tracé van de N 340/N48 geen sprake van ruimtebeslag op, of doorsnijding van de EHS. Vanaf Oudleusen tot aan het knooppunt Varsen ligt de N 340 plaatselijk direct tegen de EHS aan en gaat aan de noordzijde van de huidige weg een strook van 10 tot 12 meter verloren. Deze verruiming van het wegprofiel van de N 340 betekent dat hier een verkleining van het totale areaal aan EHS plaatsvindt. Het gaat hierbij om 5,36 hectare. De compensatietaakstelling bedraagt inclusief toeslagen 7,48 hectare. De provincie Overijssel compenseert dit verlies aan EHS volgens het beleid van de Omgevingsvisie en de Omgevingsverordening. Hiervoor is door de provincie Overijssel een compensatieplan opgesteld (zie bijlage 12). In dit compensatieplan is opgenomen tot welke compensatietaakstelling de opwaardering van de N 340/N48 leidt (7,48 hectare) en in welke zoekgebieden deze compensatietaakstelling ingevuld kan worden.
De specifieke waarden en kwaliteiten van een EHS-gebied bepalen of ruimtelijke initiatieven doorgang kunnen vinden. De provincie Overijssel heeft in haar omgevingsvisie vastgesteld hoe met het verstoren/vernietigen van onderdelen van EHS omgegaan dient te worden. Over het algemeen geldt dat er geen bestemmingswijzigingen mogelijk zijn als daardoor de wezenlijke kenmerken en waarden van het gebied significant worden aangetast.
Dit alles tenzij er geen reële alternatieven zijn en er sprake is van redenen van groot openbaar belang (“nee, tenzij-principe”). Met de opwaardering van de N 340 beoogt de provincie de sociaaleconomische omstandigheden te verbeteren. De N 340 tussen Zwolle en Ommen vormt de primaire verbinding tussen Noordoost-Overijssel en de A28 en is in de Omgevingsvisie aangewezen als hoofdinfrastructuur met het daarbij behorende ontwikkelingsperspectief (zie onder andere bladzijde 49 en 50 van de Omgevingsvisie). Dit maakt dat er sprake is van groot openbaar belang. Om te kunnen bepalen of de wezenlijke kenmerken en waarden van het gebied significant worden aangetast, heeft de initiatiefnemer en het bevoegd gezag (in dit geval beide de provincie) hiernaar onderzoek verricht en een zorgvuldige afweging gemaakt. De wezenlijke kenmerken en waarden van het gebied worden door een zorgvuldige inpassing van de weg en mitigerende maatregelen (ecoduct en andere faunavoorzieningen) niet aangetast. De aantasting die wel plaatsvindt, kan goed gecompenseerd worden.
Op grond van artikel 2.7.2., lid 3a I van de omgevingsverordening hebben Gedeputeerde Staten, reeds bij de vaststelling van het voorontwerp Provinciaal Inpassingsplan in januari 2011, besloten de begrenzing van het werkingsgebied van de EHS aan te passen, 'ten behoeve van de uitvoering van aanpassing van de EHS uit ecologische en sociaaleconomische overwegingen'. De grens van de nieuwe weg wordt bij vaststelling van het inpassingsplan door dit besluit de nieuwe grens van de EHS.
De compensatie van het verlies aan EHS zal plaatsvinden in overeenstemming met het provinciaal compensatiebeleid
Bij de vaststelling van het Provinciaal Inpassingsplan door Provinciale Staten zal de uitvoering van de compensatieopgave voldoende verzekerd zijn (wat, hoe, waar en wanneer). Bij de komende algemene herijking en herbegrenzing van de EHS zullen de compensatielocaties in verband met het project N 340/N48 worden betrokken.
Om de negatieve effecten van de reeds bestaande doorsnijding van EHS-gebieden te verzachten, bouwt de provincie Overijssel twee ecoducten (in de N 340 tussen Arendshorstweg en Varsenerweg en bij de N48 ter hoogte van het Broekdijkje ten westen van Ommen) en een aantal andere faunavoorzieningen (zie voor een overzicht van de toe te passen faunavoorzieningen bijlage 13).
Op plaatsen waar tijdens de aanleg van de N 340/N48 bemaling plaats dient te vinden (nabij fietstunnels), zullen maatregelen worden getroffen om te voorkomen dat verdroging ontstaat.
Als maatregel tegen geluidsverstoring zal het hele traject worden voorzien van 2-laags ZOAB, waardoor de geluidsbelasting op de EHS afneemt ten opzichte van de autonome ontwikkeling.
Verder is sprake van een zeer beperkte toename van de stikstofdepositie in de EHS. Door de vernieuwing van de N 340/N48 neemt de totale stikstofdepositie op het EHS-gebied Zand- en Vlierbelten tussen de gemeentegrens Dalfsen-Ommen en knooppunt Varsen toe met maximaal 2,4 mol per ha per jaar. Deze toename is uiterst beperkt en leidt - bovenop de negatieve effecten van de huidige achtergronddepositie - niet tot significant negatieve effecten ten aanzien van de natuurlijke kenmerken van EHS-gebied Zand- en Vlierbelten.
Tenslotte verloopt de aanleg van de N 340/N48 parallel aan en in samenspraak met het programma Ruimte voor de Vecht. Dit programma voorziet een sterke ruimtelijke en natuurlijke kwaliteitsverbetering van het Vechtgebied, onder meer door het natuurlijke karakter van de Vecht te versterken. Daarnaast voegt de vernieuwing van de N 340/N48 meer samenhang toe aan het bestaande stelsel van bos en natuurgebieden, onder meer door de aanleg van faunaverbindingen en twee ecoducten.
Samengevat leidt de aanleg van de nieuwe N 340/N48 tot een beperkte aantasting van de EHS, maar deze wordt met behulp van mitigerende maatregelen zoveel mogelijk beperkt. Een lijst met toe te passen mitigerende maatregelen is opgenomen in bijlage 3. Het resterende verlies aan EHS-waarden wordt gecompenseerd.
Voor en tijdens de aanleg van de N 340/N48 moet de provincie Overijssel rekening houden met alle in de Flora- en faunawet beschermde planten- en diersoorten. Tijdens de aanleg van de N 340/N48 kunnen deze verstoord of vernietigd worden, bijvoorbeeld door aantasting of vernietiging van leefgebied, verstoring door geluid en licht of door andere directe effecten. De provincie heeft daarom onderzocht op welke wijze met de op grond van de Flora- en faunawet beschermde soorten moet worden omgegaan.
Over het gehele traject van de nieuwe N 340/N48 worden mogelijk verbodsbepalingen van de Flora- en faunawet overtreden, terwijl mogelijk ook sprake is van de aantasting van Rode Lijstsoorten. Er is echter geen sprake van negatieve invloed op de gunstige staat van instandhouding van de verschillende soorten.
Om aantasting en verstoring van (beschermde) soorten zo veel mogelijk te beperken, worden verschillende algemene maatregelen getroffen, zoals:
Naast deze algemene maatregelen zijn mogelijk ontheffingen noodzakelijk om schade aan strikt beschermde soorten te voorkomen. De provincie Overijssel heeft onderzocht welke maatregelen ten aanzien van beschermde soorten dienen te worden getroffen (zie bijlage 3). In bijlage 12 is onderbouwd dat ontheffingverlening door het Ministerie van EL&I kan plaatsvinden en de Flora- en faunawet uitvoering van de plannen dus niet in de weg staat.
De realisatie van de N 340/N48 leidt niet tot significant negatieve effecten ten aanzien van de natuurlijke waarden van de Natura 2000-gebieden “Zwarte Water en Vecht” en “Vecht- en Beneden Reggegebied” en de nabijgelegen Beschermde Natuurmonumenten.
Voor de uitvoering van het project N 340/N48 zal een vergunning volgens de Natuurbeschermingswet worden aangevraagd. Daarbij zal een Passende Beoordeling worden gevoegd die rekening houdt met wijzigingen in de Natuurbeschermingswet (specifiek voor de vergunningverlening en niet voor een planvaststelling) in relatie tot de Crisis- en herstelwet artikel 19kd Nbw en de uitspraken van de Raad van State over de toepassing van artikel 19kd (zaaknummers 201003301/1/R2, 201105573/1/A4 en 201105587/1/A4).
De aanleg van de nieuwe N 340/N48 leidt tot een beperkte aantasting van de Ecologische Hoofdstructuur, maar deze wordt zoveel mogelijk beperkt en waar nodig gecompenseerd, door onder meer de aanplant van bos en de ontwikkeling van natuur (zie het compensatieplan in bijlage 12).
Tenslotte neemt de provincie Overijssel bij de aanleg van de N 340/N48 de verbodsbepalingen van de Flora- en faunawet in acht. De provincie Overijssel heeft onderzocht voor welke soorten ontheffing in het kader van Flora- en Faunawet noodzakelijk is en in het Compensatieplan (bijlage 12) onderbouwd dat ontheffingverlening mogelijk is.