N 340 - N48 Zwolle-Ommen

4.3 Landschap, archeologie en cultuurhistorie

De provincie Overijssel houdt bij de inpassing van N 340/N48 rekening met landschappelijke, cultuurhistorische en archeologische waarden. De provincie wil de N 340 zodanig vormgeven en inpassen dat uiteindelijk sprake is van een versterking van de ruimtelijke kwaliteit.

In deze paragraaf wordt ingegaan op de inpassing van de N 340/N48 in de omgeving, en de wijze waarop wordt omgegaan met landschappelijke, cultuurhistorische en archeologische aspecten.

4.3.1 Landschappelijke inpassing van de weg

De provincie Overijssel ambieert een goede landschappelijke inpassing van de N 340/N48 over het gehele tracé. Het gaat de provincie niet alleen om de weg zelf maar ook om de wijdere omgeving. Het doel is om de weg zo goed mogelijk in het landschap in te passen, zodanig dat uiteindelijk sprake is van een landschappelijke versterking van weg én omgeving.

De landschappelijke versterking van de weg en de omgeving is het leidende principe geweest bij het ontwerpproces van de N 340/N48. De provincie heeft dit principe uitgewerkt in de Landschappelijke Visie + Ontwerp, met een bijbehorend beeldkwaliteitsplan voor de kunstwerken, zoals gevoegd bij de Planstudie BesluitMER N 340/N48.

Vanuit onder meer de lagenbenadering in de provinciale Omgevingsvisie (Catalogus gebiedskenmerken), is het landschap geanalyseerd en is een visie ontwikkeld op de weg en de omgeving. Die visie is vertaald naar ontwerpprincipes voor verschillende deelgebieden en uitgewerkt in het landschappelijk ontwerp (zie ook afbeeldingen in hoofdstuk 3 van deze toelichting).

Realisering van de Landschappelijk Visie + Ontwerp, met het bijbehorende beeldkwaliteitsplan voor de kunstwerken, verloopt langs meerdere lijnen:

• binnen het plangebied van dit provinciaal inpassingsplan realiseert de provincie de landschappelijke inpassing, waarvoor de Landschappelijke Visie + Ontwerp met het beeldkwaliteitsplan richtinggevend zijn;
• buiten het plangebied van dit inpassingsplan gaat de provincie de oude N 340 (de Hessenweg) vanaf de Kranenburgweg tot Ankummerdijk herinrichten tot een erftoegangsweg, waarbij de noordelijke parallelweg wordt weggehaald, de hoofdrijbaan wordt versmald tot een weg met een ontwerpsnelheid van 60 km/uur en de zuidelijke parallelweg wordt gewijzigd in een fietspad voor twee richtingen. De landschappelijke aankleding van deze weg wordt hieraan aangepast, waarbij de Landschappelijke Visie + Ontwerp richtinggevend is;
• buiten het plangebied van dit inpassingsplan geeft de provincie in overleg met eigenaren en gebruikers en medeoverheden op de volgende wijze uitvoering aan de Landschappelijk Visie + Ontwerp:
  • a. de provincie heeft in overleg met de Consultatiegroep N 340 een plan van aanpak opgesteld voor het programma 'Investeren in landschap en leefomgeving', om te komen tot een kwaliteitsimpuls en versterking van het landschap en de leefomgeving in een brede zone langs de weg (circa 500 meter aan weerszijden). De provincie stelt hiervoor vanuit het projectbudget van de N 340/N48 (subsidie)gelden ter beschikking. Voor de proceskosten, om dit programma op te starten, is in november 2010 een subsidie toegekend vanuit het rijksprogramma 'Mooi Nederland';
  • b. in het gebied vanaf de A28 richting Ankum, waar de N 340/N48 een nieuw tracé volgt en de oude N 340 - buiten het plangebied van dit inpassingsplan - wordt afgewaardeerd (de Vechtcorridor), wordt de relatie met het Vechtdal versterkt. Deze versterking vindt ook plaats buiten het plangebied van dit inpassingsplan. Met name in het gedeelte vanaf de A28 tot de spoorlijn wordt het gebied heringericht tot een groene zone van formaat, waarbij een koppeling wordt gemaakt met het bebouwingsfront van het (nog beperkt zuidwaarts uit te breiden) bedrijventerrein Hessenpoort, de nieuwe N 340, de oude af te waarderen N 340 en het Vechtgebied (zie ook afbeeldingen 3.2, 3.5 en 3.6 in hoofdstuk 3 van deze toelichting). In het kader van het provinciaal programma Ruimte voor de Vecht werkt de gemeente Zwolle dit, in overleg met provincie en ander partners, verder uit in de Structuurvisie Vechtcorridor Noord. De gemeente Zwolle heeft een groot deel van de gronden tussen bedrijventerrein Hessenpoort en de Vecht reeds in eigendom verworven;
  • c. er ontstaat een compensatieopgave door de realisering van de nieuwe N 340/N48. De provincie zorgt ervoor dat deze compensatieopgave wordt gerealiseerd, waarbij de Landschappelijke Visie + Ontwerp mede richtinggevend is naast de andere uitgangspunten als opgenomen in het compensatieplan (zie bijlage 12).

Verdere verdieping van de Landschappelijke Visie + Ontwerp in het westelijk deel van de N 340/N48 vindt plaats in de Structuurvisie Vechtcorridor Noord.

4.3.2 Cultuurhistorie

In de Landschappelijk Visie + Ontwerp zijn in de analyse de cultuurhistorische waarden in het gebied geanalyseerd en betrokken in het ontwerp. Versterkingsmogelijkheden van de bovengronds aanwezige cultuurhistorische waarden, zoals esgronden, erven en lijnstructuren zijn beschreven in de Landschappelijke Visie + Ontwerp. De kansen hiervoor worden in het westelijk deel vergroot doordat de nieuwe N 340/N48 daar meer noordelijk wordt getraceerd.

In voorgaande paragraaf is aangegeven hoe in en buiten het plangebeid van dit inpassingsplan de realisering ter hand wordt genomen.

4.3.2.1 Beleidskader archeologie

Verdrag van Valetta (verdrag van Malta, 1992)

In het Verdrag van Malta zijn de Europese lidstaten overeengekomen dat het archeologisch erfgoed als bron van het Europees gemeenschappelijk geheugen en als middel voor geschiedkundige en wetenschappelijke studie beter beschermd dient te worden.

Wet op de archeologische monumentenzorg (2007)

De Monumentenwet omvat de implementatie in de Nederlandse wetgeving van het Verdrag van Valletta. De Monumentenwet verplicht overheden om in het kader van inpassings- en bestemmingsplannen rekening te houden met aanwezige, dan wel te verwachten archeologische waarden. In het geval belangrijke archeologische waarden als gevolg van ruimtelijke ontwikkelingen en hieruit voortvloeiende bodemverstoringen niet in de bodem behouden kunnen blijven, dienen deze te worden veiliggesteld. Dit houdt een onderzoeksverplichting in, die kan leiden tot een volledige, wetenschappelijke opgraving van de aanwezige resten. De normen waaraan archeologische onderzoek dient te voldoen zijn vastgelegd in de Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie (KNA, versie 3.1).

4.3.2.2 Onderzoek

De provincie Overijssel heeft een bureauonderzoek en inventariserend archeologisch onderzoek uitgevoerd in het kader van de Planstudie BesluitMER N 340/N48. Op basis van die bevindingen is in het inventariserend onderzoek geconcludeerd dat voor het AMK-terrein Oudleusener Esch geen vervolgonderzoek nodig is. Het aspect archeologie heeft voor de volgende tracégedeelten consequenties:

• grens gemeente Zwolle en Dalfsen: op het grondgebied van de gemeente Zwolle bevinden zich twee bekende archeologische terreinen: twee oude woonlocaties die teruggaan tot de tiende eeuw.
• bij het toekomstige knooppunt Varsen zijn intacte bodemprofielen met een intact esdek aangetroffen. Er is nader archeologisch onderzoek (proefsleuvenonderzoek) noodzakelijk om de aanleg van de N 340/N48 op deze plaatsen mogelijk te maken.

Bij de aanleg van de N 340/N48 zullen ontgravingen op deze locaties - indien mogelijk - vermeden worden, of - indien mogelijk - niet verder reiken dan het aangetroffen esdek. Op die manier blijven de nadelige gevolgen voor aanwezige waarden zo beperkt mogelijk. Waar ontgravingen echter onvermijdelijk zijn, zullen de te vernietigen archeologische waarden worden bewaard, door deze tijdens archeologisch veldwerk te documenteren. Proefsleuvenonderzoek op beide locaties zal moeten uitwijzen of extra maatregelen dan wel opgraving van archeologische resten noodzakelijk is.

4.3.2.3 Conclusie archeologie

De aanleg van de N 340/N48 heeft voor het grootste gedeelte geen consequenties voor de aanwezige archeologische waarden. Op drie locaties zijn wel mogelijke archeologische waarden aangetroffen:

• grens gemeente Zwolle en Dalfsen: op het grondgebied van de gemeente Zwolle bevinden zich twee bekende archeologische terreinen;
• bij het toekomstige knooppunt Varsen zijn intacte bodemprofielen met een intact esdek aangetroffen;

• ten westen van het bungalowterrein Wildbaan is een zone aangetroffen met een intact bodemprofiel.

Op deze locaties zal nader onderzoek door de provincie Overijssel inzichtelijk maken op welke wijze met deze archeologische waarden moet worden omgegaan. Deze locaties zijn op de verbeelding voorzien van een dubbelbestemming Waarde-Archeologie, zodat gewaarborgd is dat met deze waarden rekening zal worden gehouden.