Saasveld-Gammelke
Ten noorden van Hengelo ligt het gebied Saasveld-Gammelke. Ten oosten daarvan ligt de stuwwal van Oldenzaal en aan de noordzijde de stuwwal van Ootmarsum. Deze stuwwallen zijn in de ijstijd door het landijs opgestuwd. Door de bevroren ondergrond ontstonden destijds rondom de stuwwallen smeltwaterafzettingen. Tussen de stuwwallen lagen de tongbekkens, waar ook het gebied Saasveld-Gammelke een voorbeeld van is. Hier heeft het landijs door het gewicht van het ijs keileem gevormd. Dit keileem is relatief ondoorlatend voor water.
In latere tijden is hier dekzand overheen komen te liggen, waarvan de wind dekzandruggen vormde. Op deze ruggen was het bouwland gelegen, met hooi- en weiland in en langs de beekdalen (de maten of meden), bos in de natste delen van de beekdalen (de broeken) en extensieve beweiding door schapen en koeien ver weg van de bewoning in de heidevelden. In het gebied Saasveld-Gammelke hebben zich op deze wijze de volgende landschapstypen gevormd:
- essen- en oude hoevenlandschap;
- maten- en flierenlandschap;
- jonge heide- en broekontginningen.
Deze landschapstypen vormen tezamen een typisch Twents landschap. Het gebied Saasveld-Gammelke is kleinschalig, licht glooiend en wordt doorsneden door beken. Duidelijk herkenbaar is een aantal historische landschapstypen zoals het essen-, kampen-, maten- en beekdallandschap, met landgoederen, bossen en het jonge ontginningenlandschap. Het wegenpatroon in Saasveld-Gammelke is dicht. Het gebied heeft verder een belangrijke functie voor recreatief medegebruik als het gaat om wandelen, fietsen en paardrijden. Agrarische gronden zijn voor het grootste deel als grasland in gebruik bij melkveehouders. Tenslotte komen verspreid in het gebied percelen voor die in worden gebruikt voor meerjarige gewassen.
In 1998 is voor dit karakteristiek Twentse landbouwgebied een landinrichtingsplan vastgesteld, bedoeld om meer ruimte te bieden voor landbouw, natuur, landschap en leefbaarheid. Landinrichting Saasveld-Gammelke (2770 hectare) bestaat uit de deelgebieden Saasveld- Gammelke (2600 hectare groot) en Weerselo- Zuid (170 hectare). Het ligt in de gemeenten Dinkelland, Oldenzaal, Hengelo en Borne. In het deelgebied Saasveld-Gammelke wordt een wettelijke herverkaveling uitgevoerd. In deelgebied Weerselo-Zuid speelt alleen vrijwillige kavelruil. Hiermee wordt pas begonnen nadat er voldoende gronden zijn verworven.
Gammelkerbeek
De Gammelkerbeek ontspringt ten oosten van Oldenzaal vanaf de Oldenzaalse stuwwal en loopt vervolgens via Gammelke naar Hertme, waar de beek uitmondt in de Bornsche Beek.
De Gammelkerbeek ligt in fysisch geografisch opzicht in het zand- en heuvellandschap van Oost-Nederland. Het gebied ligt ten westen van de stuwwal Oldenzaal-Enschede die noord-zuid is georiënteerd. Deze stuwwal bestaat voornamelijk uit slechtdoorlatende keileem en klei. Aan de westzijde gaat de stuwwal over in een uitgestrekt dekzandgebied, doorsneden door een stelsel van parallel lopende oost-west geörienteerde beken. De beken in dit onderzoek maken deel uit van dit stelsel. De oost- en westflank hellen binnen het gebied respectievelijk circa 20 m en 35 m. Op kleine schaal zijn karakteristieke hoogteverschillen aanwezig op overgangen van essen en kampen naar beekdalen. Er is een glooiend dekzandgebied aanwezig, bestaande uit ruggen en koppen afgewisseld met laagten, waarin af en toe veen voorkomt. Op de dekzandkoppen en -ruggen bevindt zich meestal een plaggendek.
De huidige situatie wordt gekenmerkt door een smalle en diep in het landschap ingesneden beek met steile oevers en vele stuwen. Van oudsher is de hoofdfunctie van de stuwen geweest om het verhang in het steile deel van de beek te verkleinen, waardoor de stroomsnelheden afnamen. Ten behoeve van de landbouw zijn de stuwen vervolgens ook gebruikt voor peilbeheer. Het betreft hier vaste stuwen. Het verval over de stuwen is groot, bij sommige stuwen rond de één meter of meer. De stuwen vormen ecologische blokkades, waar geen vispassage mogelijk is. Bovendien is de Gammelkerbeek nu te diep ingesneden in de omgeving, waardoor de beek een ongewenste bijdrage levert aan verdroging van het omliggende land.